Sok z winogron to wyciśnięty i niesfermentowany moszcz winogronowy — ten sam, z którego w winnicy powstaje wino, tylko zatrzymany przed fermentacją, więc bez alkoholu. Prawo pozwala nazwać „sokiem” tylko produkt z samych owoców, bez dodanego cukru. Poniżej wyjaśniamy, jak sok powstaje, czym różni się sok od nektaru i napoju, skąd bierze się osad na dnie, ile soku podawać dzieciom i jak podać go przy świątecznym stole.
Jak powstaje sok z winogron
Dojrzałe winogrona się tłoczy, a wyciśnięty sok pasteryzuje. Pasteryzacja to obróbka cieplna, która niszczy drobnoustroje. W soku winogronowym ma też drugie zadanie: zatrzymuje drożdże, które inaczej zamieniłyby cukier z winogron w alkohol.
Pomysł nie jest nowy. W 1869 roku Thomas Bramwell Welch, dentysta z New Jersey, podgrzał butelki soku winogronowego, żeby nie zaczął fermentować. Potrzebował wina bez alkoholu do komunii w swoim kościele metodystów, a inspiracją były prace Ludwika Pasteura.
Sok, sok z koncentratu, nektar, napój — co mówi etykieta
Nazwy na kartonach nie są dowolne. Określa je polskie rozporządzenie o sokach owocowych, które wdraża przepisy unijne.
- Sok owocowy — otrzymany z owoców, zdolny do fermentacji, ale niesfermentowany. Od 2013 roku do soku nie wolno dodawać cukru; od kwietnia 2015 nie ma go już w żadnym soku na półkach.
- Sok z zagęszczonego soku — z koncentratu: owocom najpierw odbiera się wodę, a potem się ją przywraca. Etykieta musi o tym mówić wprost: „z zagęszczonego soku”.
- Nektar — sok lub przecier rozcieńczony wodą. Może zawierać dodane cukry lub miód, do 20% masy.
- Napój — to nie jest kategoria z rozporządzenia o sokach. Nie obowiązuje go żadne minimum zawartości soku.
A „sok tłoczony” albo „NFC” (not from concentrate)? To określenia rynkowe, nie prawne. Opisują metodę: sok, który nie był zagęszczany. Prawnie taki napój to po prostu „sok owocowy”.
Sok z winogron a wino
Na początku jest to samo: wyciśnięty sok z winogron, czyli moszcz. W winie drożdże przefermentowują cukry na alkohol. Według prawa UE wino to produkt otrzymany wyłącznie przez fermentację alkoholową świeżych winogron lub moszczu.
W soku do fermentacji nie dochodzi, bo sok jest pasteryzowany. Zostaje cały naturalny cukier owocu i nie ma alkoholu. Dlatego sok smakuje słodko, a wino z tych samych winogron może być wytrawne.
Z tego samego powodu otwarty sok trzymaj w lodówce. Sok zawiera cukry, a drożdże z otoczenia mogą zacząć je fermentować.
Skąd osad na dnie soku z winogron
Drobne kryształki albo ciemny osad to zwykle winian potasu — naturalna sól kwasu winowego, którego winogrona mają dużo. Wytrąca się, gdy sok stygnie lub stoi w chłodzie. Jest nieszkodliwy i nie świadczy o zepsuciu. Ten sam osad zdarza się w winie, gdzie nazywa się go kamieniem winnym.
Sok z winogron dla dzieci — ile i od kiedy
Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci zaleca:
- do 1. roku życia — soków nie wprowadzać,
- 1–3 lata — najwyżej 120 ml dziennie,
- 4–6 lat — najwyżej 180 ml dziennie,
- starsze dzieci i nastolatki — najwyżej 240 ml dziennie.
Te same limity podaje Amerykańska Akademia Pediatrii. Powód jest prosty: Światowa Organizacja Zdrowia zalicza cukry naturalnie obecne w sokach owocowych do tak zwanych cukrów wolnych — tych, które warto ograniczać. Sok to smaczny dodatek, ale nie zastąpi wody do picia.
U dorosłych jedna szklanka soku może zastąpić jedną z pięciu dziennych porcji warzyw i owoców — tak opisuje to piramida Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej.
Sok z winogron przy świątecznym stole
Przy Wigilii, na weselu czy przy rodzinnym obiedzie zawsze jest ktoś, kto tego wieczoru nie pije alkoholu: kierowca, dzieci, osoba w ciąży. Ciemny sok z winogron dobrze wygląda w kieliszku obok wina i ma ten sam owocowy punkt wyjścia.
- Prosto z lodówki — schłodzony, w kieliszku do wina. Na większe przyjęcie wygodny jest sok w worku 3 l z kranikiem.
- Jako lemoniada — pół na pół z wodą gazowaną, z plastrem cytryny lub pomarańczy i kilkoma kostkami lodu.
- Na ciepło — podgrzany z laską cynamonu, goździkami i skórką pomarańczy, jako bezalkoholowa wersja grzańca.
Planujesz przyjęcie? W poradnikach Wino na Wigilię i Ile wina na wesele policzysz, ile butelek przygotować.
Nasz sok z ciemnych winogron
W winnicy w Zdziarcu tłoczymy sok z ciemnych winogron. W składzie jest jedno: sok z winogron, 100%. Nie z koncentratu, bez dodatku cukru i wody, pasteryzowany. W 100 ml ma 68 kcal i 16 g naturalnych cukrów z owoców.
Sok jest w worku 3 l z kranikiem. Przy nalewaniu powietrze nie dostaje się do środka, dlatego po otwarciu sok zachowuje świeżość do 30 dni w lodówce. Przed otwarciem wystarczy suche, chłodne miejsce.
Najczęstsze pytania
Czy sok z winogron ma alkohol?
Nie. Sok jest pasteryzowany, więc nie fermentuje. Po otwarciu trzymaj go w lodówce, żeby nie zaczął fermentować samoistnie.
Czy sok z winogron ma dodany cukier?
Sok — nie. Od 2015 roku do żadnego soku owocowego w UE nie dodaje się cukru. Cukier dodany może być w nektarze lub napoju — sprawdź nazwę na etykiecie.
Czym różni się sok z ciemnych i jasnych winogron?
Kolorem i smakiem. Barwniki są w skórce ciemnych winogron, więc sok z nich jest ciemnoczerwony. Sok z jasnych winogron jest złocisty.
Dlaczego na dnie jest osad?
To naturalny winian potasu z winogron. Wytrąca się w chłodzie, jest nieszkodliwy i nie wpływa na jakość soku.
Jak długo można pić otwarty sok?
Zależy od opakowania — sprawdź etykietę. Nasz sok w worku z kranikiem zachowuje świeżość do 30 dni w lodówce, bo powietrze nie dostaje się do środka.
Fakty w skrócie
- Czym jest
- wyciśnięty, niesfermentowany sok z winogron (moszcz), pasteryzowany
- Alkohol
- brak — pasteryzacja zatrzymuje fermentację
- Dodany cukier
- w soku owocowym zakazany w UE (dyrektywa 2012/12/UE); możliwy w nektarze i napoju
- Sok z koncentratu
- musi mieć na etykiecie „z zagęszczonego soku”
- „Tłoczony”, „NFC”
- określenia rynkowe, nie kategoria prawna
- Osad
- winian potasu, naturalny i nieszkodliwy
- Dzieci
- nie przed 1. rokiem; 1–3 lata do 120 ml, 4–6 lat do 180 ml, starsze do 240 ml dziennie
- Pierwszy pasteryzowany sok winogronowy
- 1869, Thomas Bramwell Welch, USA
Sprawdź też:

